Β΄ Γυμνασίου-->Ενότητα 3-->Κεφάλαιο 8: Επεξεργασία δεδομένων και υπολογιστικά φύλλα(πρώτο μέρος)

Ομάδα 2:
ΓΚΑΝΗ ΛΟΥΙΖΑ, AEM:765, My status

ΣΤΕΦΑΝΗ ΑΝΝΑ My status










Σημείωση : To πλάνο είναι αποτέλεσμα εργασίας και των δύο μας(Άννα,Λουίζα) και ο αριθμός των edits στο wikispaces δεν αντικατοπτρίζει την συνεισφορά του καθενός μας.



1)Προσδιορισμός μαθήματος:
Στόχος μας να κατανοήσουν τα παιδιά τις έννοιες της :"Επεξεργασίας δεδομένων και του λογισμικού υπολογιστικά φύλλα" και όχι η εκμάθηση
ενός συγκεκριμένου λογισμικού(π.χ "υπολογιστικά φύλλα").



2)Στόχοι μαθήματος:

Α)Καθορισμός Στόχων(Γενικά)

  • Να περιγράφουν τις ενέργειες επεξεργασίας δεδομένων για την παραγωγή χρήσιμων πληροφοριών.
  • Να κατανοήσουν τις έννοιες της επεξεργασίας δεδομένων.
  • Να αντιληφθούν τη χρησιμότητα του λογισμικού <<Υπολογιστικά Φύλλα>>.
  • Να κατηγοριοποιούν τα δεδομένα που συνέλεξαν για ένα θέμα σε πίνακα και συγκεκριμένα σ' ένα υπολογιστικό φύλλο.
  • Να αναγνωρίζουν τα εργαλεία του λογισμικού <<Υπολογιστικά Φύλλα>> και να μπορούν σε γενικές γραμμές να επεξηγούν τι κάνει το καθένα.
  • Να είναι σε θέση να περιγράφουν βασικές συναρτήσεις (sum,countif,average).

Επεκτάσεις:
  • Να γνωρίζουν πως να μορφοποιήσουν τα δεδομένα που έχουν εισάγει σ'ένα αρχείο του λογισμικού <<Υ.Φ>>.

  • Να χρησιμοποιούν το λογισμικό <<Υ.Φ>> για την επίλυση μαθηματικών προβλημάτων και για τη
διαχείριση πολλών δεδομένων.

Β)Αντικειμενικοί Σκοποί(Ειδικά)

1)Γνωστικοί στόχοι
Θα δουλέψουμε βασιζόμενοι στην ταξινομία κατά Bloom

Επίπεδο Γνώσης :

Ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί :

  • ορίζει τι είναι η επεξεργασία δεδομένων.

  • Να αναγνωρίζει τις δυνατότητες που προσφέρει το λογισμικό <<Υ.Φ>>.

  • Να διακρίνει κάποια βασικά εργαλεία και κάποιες έννοιες του λογισμικού <<Υ.Φ>>.



Επίπεδο Κατανόησης :

Ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί :

  • Να εξηγεί τι είναι κελί και να διακρίνει από τι αποτελείται αυτό και πώς προκύπτει το όνομα του(Διεύθυνση κελιού).

  • Να συμπεραίνει ότι με την κατηγοριοποίηση των δεδομένων έχουμε άμεσα χρήσιμες πληροφορίες.

  • Να εκτιμά τις ευκολίες που του παρέχει η δυνατότητα της "Ταξινόμησης δεδομένων" η οποία γίνεται με πολλούς τρόπους αναλόγως το θέμα.

  • Να κατανοεί βασικές πράξεις και να γνωρίζει ότι για πραγματοποίηση μιάς πράξης σ'ένα κελί πρέπει να προηγείται το σύμβολο "=".

  • Να δώσει με δικά του λόγια το πώς αντιλαμβάνεται τη δυνατότητα "αυτόματης αλλαγής" που παρέχει το λογισμικό <<Υ.Φ>>.

  • Να διαπιστώσει τη σημαντικότητα διαφόρων δυνατοτήτων του λογισμικού Υ.Φ,π.χ: της "διανομής/μετάδοσης" του Υ.Φ που περιέχει τα δεδομένα μέσω Ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, την δυνατότητα επεξεργασίας δεδομένων πολύ εύκολα ..).


Επίπεδο Εφαρμογής :

Ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί :

  • Να χρησιμοποιεί το λογισμικό <<Υ.Φ>> όσο το δυνατόν καλύτερα: να είναι σε θέση οπωσδήποτε να
(ανοίγει,δημιουργεί,επεξεργάζεται και να αποθηκεύει) ένα υπολογιστικό φύλλο.

  • Να εφαρμόσει τις διαθέσιμες συναρτήσεις του προγράμαμτος σε μαθηματικά προβλήματα όποτε χρειάζεται.


  • Να είναι σε θέση να ανασκευάζει τα δεδομένα ενός ήδη υπάρχον υπολογιστικού φύλλου.




Επίπεδο Ανάλυσης :

Ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί :

  • Να αναλύσει τα δεδομένα που αποτελούν ένα υπολογιστικό φύλλο.

  • Να εντοπίζει τις χρήσιμες πληροφορίες που προκύπτουν από ένα αρχείο του λογισμικού "Υ.Φ"
λόγω της εισαγωγής,κατηγοριοποίησης και ταξινόμησης και να τις αναλύει.

Επίπεδο Σύνθεσης :

Ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί :

  • Έχοντας συλλέξει ένα πλήθος δεδομένων να είναι σε θέση να κατασκευάσει ένα υπολογιστικό φύλλο.


Επίπεδο Αξιολόγησης:

Ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί :

  • Να αξιολογεί διάφορα υπολογιστικά φύλλα(π.χ τα υπολογιστικά φύλλα των συμαθητών του).

  • Να κρίνει τον ευατό του κατά πόσο εργάστηκε σωστά(κατανόησε και εφάρμοσε όσα διδάχθηκε).

2) Συναισθηματικοί στόχοι
Ο μαθητής θα πρέπει :
  • Να χαίρεται όταν συνεργάζεται με τους συμμαθητές του.
  • Να μοιράζεται με τους συμμαθητές του τις γνώσεις του αλλά και τις απορίες του.
  • Να μην φοβάται να τολμήσει,να δοκιμάσει κάτι καινούργιο πάνω στο λογισμικό αφού πάντοτε θα υπάρχει η βοήθεια από τον καθηγητή.


3) Ψυχοκινητικοί στόχοι
Ο μαθητής θα πρέπει να:
  • Να έχει αυτοπεποίθηση.
  • Να είναι εξοικειωμένος με την χρήση του Η/Υ και του λογισμικού.


3)Μελέτη ιδιαιτεροτήτων

Α) Θεματικό αντικείμενο

Το συγκεκριμένο αντικείμενο προυποθέτει ο μαθητής να έχει από πριν μια στοιχειώδη εξοικείωση με τη χρήση του υπολογιστή και να γνωρίζει φυσικά "θεωρητικά" κάποιες βασικές έννοιες οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν και στην πράξη(π.χ να γνωρίζει την πρόσθεση και τον μέσο όρο(απλοί μαθηματικοί όροι) αλλιώς δεν θα ξέρει τι κάνουν οι συναρτήσεις sum και average).

Πιθανόν κάποιοι μαθητές να δυσκολευτούν γενικώς με τη χρήση του υπολογιστή και του λογισμικού και πιο συγκεκριμένα μπορεί να δυσκολευτούν με την παρουσίαση πολύπλοκων συναρτήσεων γι΄αυτό και θα πρέπει να αποφευχθούν αρχικά.

Β)Μαθητές

Οι μαθητές πριν από το μάθημα θα πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιούν το πληκτρολόγιο(γιατί θα χρειαστεί να γράψουν),το ποντίκι(δεξί-αριστερό κλικ) και βασικές ενέργειες(άνοιγμα-κλείσιμο εφαρμογών,ελαχιστοποίηση παραθύρου,save,copy..).

Σίγουρα το κοινό είναι ανομοιογενές,γι'αυτό και θα χρειαστεί ιδιαίτερη μεταχείριση:αρχικά ο καθηγητής θα αναφέρει σύντομα κάποια βασικά πράγματα και στη συνέχεια μπορεί να κατανέμει δραστηριότητες ανάλογα με το επίπεδο του κάθε μαθητή.

Γ)Συνθήκες μάθησης

1)Υπολογιστές για κάθε μαθητή και για τον καθηγητή.
2)Χωρισμός σε εργαστήρια το πολύ των 10 ατόμων για καλύτερη κατανόηση.
3)Τα κατάλληλα λογισμικά για την εκμάθηση του αντικειμένου.
4)Διάταξη καθισμάτων ώστε να σχηματίζεται κύκλος και στην μέση ο καθηγητής.
5)Πίνακας,προβολέας.

4) Οργάνωση της διδασκαλίας

Εισαγωγή-Προσανατολισμός μαθήματος
Σκοποί μαθήματος, κινητοποίηση μαθητών, σύνδεση με προηγούμενη εμπειρία

 Εισήγηση(5 λεπτά):

Αρχικά γίνεται σύνδεση του αντικειμένου με προηγούμενες γνώσεις και εμπειρίες των μαθητών(μέσω συζήτησης).
Στη συνέχεια εξηγούνται βασικές έννοιες από τον καθηγητή και παρουσιάζονται δύο
screencast με απλά παραδείγματα σχετικά με την "επεξεργασία δεδομένων και τα υπολογιστικά φύλλα" από τον καθηγητή. Με τα screencast αυτά
οι μαθητές θα πάρουν μια γεύση από το αντικείμενο που θα διδαχτούν .Θα επικεντρωθούμε στις βασικές έννοιες όπως είναι
πως ανοίγουμε το Excel, τη γραμμή μενού και τις γραμμές εργαλείων του Excel καθώς και τι σημαίνουν οι λέξεις κελί,γραμμή, στήλη στο Excel.
1) Η γραμμή μενού και οι γραμμές εργαλείων του Excel
2) Επιλογή κελιών-γραμμών και στηλών

Επίδειξη (15 λεπτά):

Αφού έχουν εξηγηθεί οι βασικές έννοιες μπορεί τώρα ο καθηγητής να προχωρήσει στην επίδειξη πιο πολύπλοκων εννοιών.
Ο εκπαιδευτικός επιλέγει να δείξει στους μαθητές κάποια screencast, θα ξεκινήσει με ένα screencast που αποτελεί παιχνίδι σε Υ.Φ(έτσι θα ενθουσιάσουμε τον μαθητή) και θα συνεχίσουμε με πιο εξειδικευμένα screencast τα οποία θα άπτονται σε βασικές έννοιες που θα πρέπει απαραιτήτως να γνωρίζουν οι μαθητές ώστε να είναι έτοιμοι να τις εφαρμόσουν στη συνέχεια. Τα screencast αυτά είναι ολιγόλεπτα αλλά είναι πολύ κατατοπιστικά για τον μαθητή.
1) http://www.youtube.com/watch?v=ZJ0akRngli4&feature=related
2) Αντιγραφή- Επιλογή- Επικόλληση του περιεχομένου
3) Μορφοποίηση κελιών
4) Μορφοποίηση κελιών 1
5) Συναρτήσεις Sum-Max-Min
6) Εισαγωγή στα γραφήματα


Ερωταποκρίσεις(5 λεπτά):
Στη συνέχεια ο εκπαιδευτικός θα κάνει στα παιδιά κάποιες απλές ερωτήσεις,έτσι ώστε: i) να δει αν τελικά τα παιδιά συγκράτησαν κάποια βασικά πράγματα μετά την προβολή των screencast,ii) να διαπιστώσει σε τι επίπεδο βρίσκεται ο καθένας και iii) να καταλάβει αν είναι έτοιμοι να τα εφαρμόσουν.Ακολουθεί το αρχείο των ερωτήσεων που υλοποιήσαμε:






Κύριες δραστηριότητες (3-5 δραστηριότητες)
Ποια παραδείγματα θα θεωρούσατε κατάλληλα παιδαγωγικά; Ποια είναι τα πραγματικά προβλήματα πάνω στα οποία θα βασίζατε τη διδασκαλία σας;

Καταιγισμός ιδεών(10 λεπτά):
Ακολουθεί καταιγισμός ιδεών πάνω στο θέμα που θα δώσει ο καθηγητής,έστω ότι τους θέτει το ερώτημα:" Ποιά τα κύρια βήματα και οι βασικές εντολές & συναρτήσεις που πρέπει να χρησιμοποιηθούν προκειμένου συγκεντρώνοντας τους βαθμούς τριμήνου να βγάλουμε τον μέσο όρο τριμήνου ?".
Πρέπει οι μαθητές να εκφράσουν ελεύθερα τις ιδέες τους,δεν έχει σημασία αν δεν γνωρίζουν το αντικείμενο,δεν πρέπει να φοβούνται,έτσι παροτρύνουμε όλους τους
μαθητές να συμμετάσχουν και στο τέλος που έχουν συγκεντρωθεί όλες οι απόψεις στον πίνακα γίνεται εξήγηση της ιδέας που έχει προτείνει ο κάθε μαθητής.
Αυτή η μέθοδος είναι θαυμάσια γιατί ο μαθητής βλέπει και τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι άλλοι μαθητές.



Μελέτη Περίπτωσης(10 λεπτά):
Για την επιτυχία της μεθόδου αυτής απαιτείται οργάνωση.
Θα δώσουμε στους μαθητές μια δραστηριότητα να ασχοληθούν,αφού πρώτα ο καθηγητής επεξηγήσει επαρκώς τη δραστηριότητα και αναλύσει τη φάση συλλογής
δεδομένων.
Οι μαθητές θα χωριστούν σε 2 μεγάλες ομάδες και θα προσπαθήσουν να δώσουν μια λύση στο πρόβλημα.
Παράδειγμα:Έστω ότι πρέπει να διεξάγουν μια έρευνα για να διαπιστώσουν ποιες είναι οι προτιμήσεις των μαθητών για μια εκδρομή.Αρχικά θα συλλέξουν τα δεδομένα μέσω των ερωτηματολογίων και θα τα κατηγοριοποιήσουν πρώτα στο τετράδιο(αυτά τα δύο θα γίνουν από την πρώτη ομάδα),η δεύτερη ομάδα :θα περάσει τα δεδομένα στο λογισμικό "Υ.Φ" θα τα ταξινομήσει,θα τα επεξεργαστεί και θα τα διανέμει.

Το ερωτηματολόγιο που υλοποιήσαμε θα είναι το εξής:




Πρακτική άσκηση(20λεπτά):
Μετά από όλα όσα έδειξε ο καθηγητής αλλά και από την ενεργή συμμετοχή των μαθητών στο θέμα μέσω των ερωταποκρίσεων ,του καταιγισμού ιδεών αλλά και της μελέτης περίπτωσης,ήρθε τώρα η ώρα να εφαρμόσουν αυτά που έμαθαν,θα τους ανατεθεί μια εργασία και θα πρέπει να την υλοποιήσουν,η εργασία μπορεί να είναι ατομική ή ομαδική:αυτό θα το αποφασίσει ο καθηγητής. Επίσης ο καθηγητής μπορεί να αναθέσει στους μαθητές κάποιες ασκήσεις δίνοντας τους ένα φυλλάδιο με τις εκφωνήσεις των ασκήσεων αλλά και οδηγίες για την επίλυσή τους. Οι οδηγίες έχουν σαν στόχο να κατευθύνουν το μαθητή ώστε να μπορεί να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της δραστηριότητας.Ακολουθούν δύο προτεινόμενες εργασίες,ανάλογα με το ρυθμό που θα εργαστούν οι μαθητές(γρήγορα ή όχι) θα εξαρτηθεί αν θα γίνουν τελικά και οι δύο εργασίες.




Συζήτηση ή Διάλογος(5 λεπτά):
Μετά τον καταιγισμό ιδεών ,την μελέτη περίπτωσης και την πρακτική άσκηση που έχουν προηγηθεί θα ακολουθήσει συζήτηση ανάμεσα στους μαθητές και τον εκπαιδευτικό,oι μαθητές μπορούν να ρωτήσουν τον καθηγητή για τυχόν δυσκολίες ή απορίες που έχουν πάνω στο λογισμικό ή και σε οτιδήποτε άλλο αφορά το θέμα,όπως αναφέραμε και στην αρχή τελικός στόχος δεν είναι η εκμάθηση ενός συγκεκριμένου λογισμικού αλλά η κατανόηση της ευκολίας που μας δίνουν αυτά τα προγράμματα.
Ο καθηγητής μπορεί και αυτός να ρωτήσει τα παιδιά τι τελικά αποκόμισαν και τι θα συγκρατήσουν.

Επανάληψη-Κλείσιμο μαθήματος
Ολοκλήρωση γνώσεων, περίληψη, αποσαφηνίσεις, κίνητρα για περαιτέρω μάθηση

  • Ο καθηγητής κάνει μια μικρή ανακεφαλαίωση και επιλέγει σαν κλείσιμο να δείξει ένα ολοκληρωμένο παράδειγμα που έχει υλοποιήσει ο ίδιος.Ακολουθεί το παράδειγμα που υλοποιήσαμε:

  • Τέλος θα ήταν ελκυστικό για τους μαθητές πιστεύω αν τους προτείναμε να φέρουν και να παρουσιάσουν στα πλαίσια μιας εκδήλωσης που θα γίνει ένα αρχείο επεξεργασίας δεδομένων με όποιο θεματικό αντικείμενο θέλουν αυτοί και το καλύτερο θα βραβευθεί!!!

5) Ανάθεση Εργασίας-Αξιολόγηση

Εργασία για το σπίτι - αξιολόγηση στόχων

Ως εργασία για το σπίτι ο καθηγητής θα μπορούσε να δώσει στους μαθητές δύο ασκησούλες οι οποίες θα βοηθήσουν στην εμπέδωση και στην βαθύτερη κατανόηση
των όσων υπώθηκαν στην τάξη. Στόχος των ασκήσεων αυτών είναι η εξοικείωση των μαθητών με τις βασικές έννοιες του Excel. Συνεπώς οι μαθητές με το μάθημα αυτό θα είναι εφοδιασμένοι με γνώσεις ώστε να προχωρήσουν περαιτέρω σε λεπτομέρειες πάνω στο Excel στο επόμενο μάθημα Υπολογιστικά Φύλλα ΙΙ.Aκολουθούν οι 2 ασκήσεις και τα 2 βοηθητικά παραρτήματα.




6) Πόροι, Εποπτικά μέσα και Υλικά
  • Εργαστήριο πληροφορικής με ένα προσωπικό υπολογιστή για τον κάθε μαθητή
  • Προσωπικός υπολογιστής για τον καθηγητή
  • Υαλοπίνακας, μαρκαδόροι
  • 7 screencast
  • 1 video από youtube
  • Φυλλάδιο ερωταποκρίσεων
  • Ερωτηματολόγιο
  • Φυλλάδιο για τους μαθητές στην τάξη αλλά και εργασία για το σπίτι και για πρακτική άσκηση
  • Ένα αρχείο σε μορφή excel (παράδειγμα καθηγητή)
  • Ένας προβολέας
  • Παραρτήματα




7) Βιβλιογραφία

e-paideia

YouTube

Διδακτική της Πληροφορικής Ι του Τμήματος ΤΜΗΥΤΔ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Βιβλίο της Πληροφορικής του Γυμνασίου του Καθηγητή και του Μαθητή

http://www.pischools.gr/